Ngày 24-11, tại TP Cần Thơ, Bộ Nội vụ tổ chức Hội nghị “Thúc đẩy triển khai hiệu quả các chương trình đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo các thỏa thuận quốc tế”. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh thị trường lao động ngoài nước tiếp tục mở rộng nhưng cũng đối mặt nhiều thách thức cần giải quyết để phát triển bền vững.
Tăng trưởng tích cực nhưng chưa thực sự bền vững
Theo ông Vũ Trường Giang, quyền Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước, trong 10 tháng đầu năm, cả nước đã có 128.044 lao động ra nước ngoài làm việc, đạt 98,5% kế hoạch năm. Các thị trường truyền thống như Nhật Bản, Đài Loan và Hàn Quốc tiếp tục duy trì sức hút mạnh mẽ, với tổng số tiếp nhận hơn 118.000 lao động.
Dự kiến đến cuối năm 2025, tổng số lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài có thể đạt 650.000 người – vượt 130% kế hoạch giai đoạn 2021–2025. Không chỉ tạo việc làm, lực lượng lao động này còn đóng góp lượng kiều hối 6,5 – 7 tỉ USD mỗi năm, giúp cải thiện đời sống cho hàng triệu hộ gia đình. Tuy nhiên, đằng sau bức tranh tăng trưởng ấn tượng là những điểm nghẽn đã kéo dài nhiều năm.
Những điểm nghẽn lớn cần sớm tháo gỡ
- Nguồn lao động chất lượng chưa đáp ứng yêu cầu mới
Nhiều thị trường đặt ra yêu cầu ngày càng cao về ngoại ngữ, tay nghề, tác phong và ý thức kỷ luật. Trong khi đó, phần lớn lao động Việt Nam vẫn xuất phát từ khu vực nông thôn, ít được đào tạo bài bản. Khoảng cách giữa năng lực thực tế và tiêu chuẩn của thị trường dẫn đến tình trạng cạnh tranh kém, đặc biệt khi cùng cạnh tranh với lao động Philippines, Indonesia hay Thái Lan.
- Chi phí đi làm việc ở nước ngoài vẫn còn cao
Dù Nhà nước và các doanh nghiệp đã nỗ lực minh bạch chi phí, song nhiều lao động vẫn phải vay mượn để đủ điều kiện xuất cảnh. Chi phí cao khiến một bộ phận lao động e ngại, chưa mạnh dạn đăng ký đi làm việc ở nước ngoài, đặc biệt ở các vùng khó khăn.
- Thiếu thông tin minh bạch và tình trạng môi giới tràn lan
Một số lao động vẫn bị tác động bởi các nguồn tin không chính thống, dẫn tới lựa chọn sai doanh nghiệp hoặc bị lừa đảo. Môi giới tự phát hoạt động mạnh ở nông thôn khiến công tác quản lý gặp khó khăn, tạo kẽ hở cho tiêu cực.
- Rủi ro vi phạm hợp đồng và bỏ trốn còn tồn tại
Ở một số thị trường, tình trạng lao động bỏ trốn, làm việc bất hợp pháp vẫn diễn ra. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín quốc gia, kéo theo việc bị siết chặt chỉ tiêu hoặc tăng yêu cầu tuyển chọn.
- Công tác liên kết đào tạo – doanh nghiệp – địa phương chưa đồng bộ
Nhiều địa phương chưa có chiến lược dài hạn về phát triển nguồn lao động đi làm việc ở nước ngoài. Việc đào tạo ngoại ngữ, kỹ năng, định hướng nghề nghiệp còn dàn trải, thiếu sự kết nối giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp tiếp nhận.
Xuất khẩu lao động đã, đang và sẽ tiếp tục là một trong những hướng đi quan trọng trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia. Khi những điểm nghẽn được tháo gỡ, lĩnh vực này không chỉ mang lại cơ hội đổi đời cho người lao động mà còn tạo nguồn lực quan trọng cho nền kinh tế.
Nhật Nam
