Nhật Bản đang từng bước khép lại Chương trình Thực tập sinh kỹ năng (Technical Intern Training Program – TITP) sau nhiều năm triển khai, đồng thời chuẩn bị đưa vào vận hành mô hình mới mang tên “Việc làm để phát triển kỹ năng” (Employment for Skill Development) từ ngày 1-4-2027. Đây được xem là một cải cách lớn trong chính sách tiếp nhận lao động nước ngoài, hướng tới việc làm thực chất, ổn định và gắn bó lâu dài.
Chuyển từ “thực tập” sang “việc làm thực chất”.
Theo định hướng của Chính phủ Nhật Bản, chương trình mới không còn đặt trọng tâm vào yếu tố đào tạo mang tính hình thức như TITP, mà tập trung trực tiếp vào việc làm, nâng cao kỹ năng nghề và bảo đảm quyền lợi của người lao động. Lao động nước ngoài theo chương trình mới sẽ có lộ trình nghề nghiệp rõ ràng hơn, điều kiện làm việc minh bạch và cơ hội cư trú ổn định tại Nhật Bản.
Trong bối cảnh đó, vấn đề chuyển tiếp đối với hàng trăm nghìn thực tập sinh đang làm việc tại Nhật Bản được đặc biệt quan tâm.
Công bố quy định chuyển tiếp, bảo đảm quyền lợi thực tập sinh.
Ngày 26-12-2025, Tổng cục Quản lý xuất nhập cảnh và cư trú (Bộ Tư pháp Nhật Bản) đã chính thức ban hành thông báo về các quy định chuyển tiếp áp dụng đối với thực tập sinh nước ngoài trong giai đoạn chuyển đổi từ chương trình cũ sang chương trình mới.
Các quy định này nhằm bảo đảm không làm gián đoạn hợp đồng lao động, hạn chế rủi ro pháp lý cho người lao động, đồng thời tạo hành lang pháp lý để quá trình chuyển đổi diễn ra suôn sẻ. Theo đó, những thực tập sinh đang làm việc hợp pháp tại Nhật Bản sẽ được áp dụng cơ chế chuyển tiếp phù hợp, tùy theo thời gian lưu trú, ngành nghề và tình trạng hợp đồng.
Song song với đó, doanh nghiệp tiếp nhận tại Nhật Bản cũng phải đáp ứng các yêu cầu mới liên quan đến điều kiện lao động, tiền lương, đào tạo kỹ năng và quản lý cư trú đối với lao động nước ngoài.
Việt Nam yêu cầu doanh nghiệp chủ động thích ứng.
Tại Việt Nam, để kịp thời thông tin và định hướng cho các đơn vị liên quan, ngày 7-1-2026, Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ Nội vụ) đã ban hành Công văn số 12/CQLLĐNN-TTCACP.
Công văn nêu rõ các nội dung chính trong thông báo của phía Nhật Bản, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp phái cử chủ động rà soát kế hoạch tuyển chọn, đào tạo và đưa lao động sang Nhật Bản trong thời gian tới, phù hợp với lộ trình chính sách mới.
Cục Quản lý lao động ngoài nước cũng đề nghị các đơn vị tăng cường tư vấn, giải thích rõ ràng cho người lao động, tránh tâm lý hoang mang, hiểu nhầm hoặc bị lợi dụng bởi các thông tin không chính thống trong giai đoạn chuyển tiếp.
Việc Nhật Bản chính thức thay thế chương trình Thực tập sinh kỹ năng bằng mô hình “Việc làm để phát triển kỹ năng” được đánh giá là bước cải cách sâu rộng, tác động trực tiếp đến hàng trăm nghìn lao động nước ngoài, trong đó có lao động Việt Nam – nhóm lao động đang chiếm tỷ trọng lớn tại thị trường này.
Dù đặt ra không ít thách thức trong công tác tuyển chọn, đào tạo và quản lý, chính sách mới cũng mở ra cơ hội nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, hướng tới việc làm bền vững, có kỹ năng và thu nhập ổn định hơn cho người lao động Việt Nam tại Nhật Bản trong giai đoạn tới.
Nhật Minh
